RSS  

نتيجه آن در مرحله دوم تعيين شد. با توجه به زمزمه هاي انتخاباتي كه تا كنون مطرح شده، به نظر مي رسد كه شرايط در انتخابات دوره دهم نيز

را به عهده دارند. همچنين با گذشت چهار سال، تفاوت قابل توجهي در جامعه آماري افراد واجدشرايط براي راي بوجود نيامده است. از اين رو

بررسي و تحليل نتايج انتخابات دوره نهم رياست جمهوري كشور در سال 1384 مي تواند از جهات مختلفي براي تصميم گيري گروههاي

سياسي براي انتخابات پيش رو حائز اهميت باشد.

اصولگرايان بر اساس آراي دوره گذشته ارزيابي شود. طبيعي است كه قضاوت بر اساس آراء در يك دوره انتخاباتي خالي از اشكال نخواهد بود.

انتخابات آتي به كار آيد.

مطالب اين مقاله در چهار بخش ارائه خواهد شد. در بخش اول، مروري بر وضعيت دموگرافي جمعيت و گسترش آن در استانها و شهرستانهاي

كشور به تفكيك ميزان تراكم جمعيت شهري و روستايي خواهيم داشت. در بخش دوم، وضعيت آراي داوطلبان در مرحله اول انتخابات را در

طبقه بندي فوق مورد بررسي قرار خواهيم داد. سپس در بخش سوم با توجه به نتايج بدست آمده در مرحله اول و دوم انتخابات و وضعيت آراء

سعي شده است جايگاه كلي آراي اصلاح طلبان و اصولگرايان دركل كشور و مناطق جغرافيايي بررسي شود. در بخش چهارم نيز با توجه به نكات

مطرح شده، مروري بر نتايج و ارائه برخي از استراتژي هاي انتخاباتي خواهيم داشت.

46 ميليون نفر در / بر اساس آمار و اطلاعات موجود، در سال 1384 ، در حدود 5

كشور واجد شرايط راي دادن در انتخابات بوده اند. پراكندگي جمعيت واجد شرايط

راي در استانهاي كشور نشان مي دهد كه استان تهران به تنهايي حدود 18

درصد جمعيت كشور را در خود جاي داده است. پس از تهران، استانهاي

بوده و در مجموع در حدود 32 درصد جمعيت كشور را به خود اختصاص داده

اند(با رنگ قهوه اي كمرنگ در نقشه). در واقع، نيمي از جمعيت كشور در شش

استان ذكر شده، ساكن هستند. بعد از اين استانها، هشت استان مازندران،

لرستان در مجموع 27 درصد جمعيت كشور را به خود اختصاص مي دهند و 23

درصد باقيمانده نيز در شانزده استان ديگر ساكن هستند(با رنگ زرد در نقشه مشخص شده اند).

علاوه بر جمعيت استانها يكي از نكات مهم درصد شهرنشيني در استانهاي مختلف است. ساكنان مناطق شهري بطور ميانگين از سطح سواد،

درآمد و رفاه بالاتري برخوردار بوده و انتظارات آنها معمولا در برخي از شاخ صها داراي تفاوت مشخص با مناطق روستايي است. براي بررسي

وضعيت شهرنشيني در كشور استانها را به چهار گروه تقسيم شده اند. ملاحظه مي شود كه بيش از 50 درصد ساكنان استانهاي سيستان و

اقامت دارند(رنگ سبز پررنگ). استانهايي كه با رنگ سبز كمرنگ در نقشه

مشخص هستند نيز بين 50 تا 60 درصد ساكن مناطق شهري دارند. ملاحظه

مي شود كه استانهاي مركزي كشور بيش از 70 درصد ساكن شهري دارند كه

بالاترين مقدار آن براي استان تهران با 93 درصد شهرنشين است.

شش استان پرجمعيت كشور تقريبا داراي 80 درصد جمعيت شهري و 20 درصد

ساكن در مناطق روستايي هستند. اكثر دانشگاهها و مراكز علمي معتبر در اين

شش استان، خصوصا در مراكز استا نها متمركز است. در صورتيكه بخواهيم

جمعيت كشور تقريبا در 325 شهرستان تقسيم شده است كه سهم 10 شهرستان

بزرگ كشور حدود 30 درصد است اين شهرستانها به ترتيب عبارتند از تهران،

مشهد، اصفهان،شيراز،تبريز،كرج، اهواز،كرمانشاه، قم و رشت. كه شهرستان تهران به تنهايي 12 درصد از آراي انتخاباتي را به خود اختصاص

مي دهد. ملاحظه مي شود كه تكليف آراي 30 درصد از انتخابات تنها در اين 10 شهر مشخص ميشود. در انتخابات گذشته ميزان مشاركت اين

شهرستانها بطور متوسط 56 درصد بوده است.

براي اينكه بتوانيم وضعيت آراي داوطلبان را بر اساس ميزان آراي آنها در شهرستانهاي كوچك ، متوسط و بزرگ بررسي نماييم. شهرستانها را به

سه گروه شهرستانهاي كوچك با حداكثر 100 هزار نفر واجدشرايط راي ، شهرستانهاي متوسط با تعداد واجدشرايط 100 تا 200 هزار نفر و

شهرستانهاي بزرگ با بيش از 200 هزار راي تقسيم بندي نموده ايم. بر اساس اين تقسيم بندي حدود 200 شهرستان كوچك تنها 23 درصد آراي

انتخاباتي را در اختيار دارند. در واقع نقش اين 200 شهرستان در تعيين نتيجه انتخابات كمتر از يك چهارم است متوسط مشاركت در انتخابات در

دوره گذشته در اين گروه 66 درصد بوده است كه از ميانگين مشاركت كشور حدود 5 درصد بيشتر است. بطور متوسط 45 درصد ساكنان در اين

شهرستانها در نقاط شهري و بقيه در نقاط روستايي ساكن هستند. 80 شهرستان متوسط 22 درصد آراي انتخاباتي و 45 شهرستان بزرگ 55

درصد آراء را در اختيار دارند. در واقع سليقه و راي مردم در 45 شهرستان بزرگ كشور نتيجه انتخابات را بيش از 50 درصد تحت تاثير قرار

مي دهد.

6 ميليون نفر معادل 21 درصد آراء نفر اول، / نتايج انتخابات دور اول رياست جمهوري دوره نهم نشان مي دهد كه آقاي هاشمي رفسنجاني با 16

4/ 17 درصد)، قاليباف با 70 / 5 ميليون نفر( 3 / 19 درصد) نفر دوم بوده و پس از ايشان آقايان كروبي با 07 / 5 ميليون نفر( 5 / آقاي احمدي نژاد با 71

4/ 1 ميليون نفر ( 4 / 5درصد) و مهرعليزاده با 29 / 1 ميليون نفر( 9 / 13 درصد)، لاريجاني با 74 / 4 ميليون نفر ( 8 / 13 درصد)، معين با 50 / ميليون نفر ( 9

4 درصد كل آرا بوده است. پراكندگي آرا و محبوبيت / 1 ميليون معادل 2 / درصد) به ترتيب در رتبه بعدي قرار گرفتند. تعداد آراي باطله نيز 2

كانديداها در نقاط مختلف كشور از تنوع قابل توجهي برخوردار است كه دراين بخش بررسي خواهد شد. براساس نتايج مرحله اول آقايان هاشمي

شانس حضور در مرحله دوم را داشته اند. با توجه به نزديك بودن آراي اين پنج داوطلب، بررسي آماري انجام شده در اين مقاله بيشتر به آنها

اختصاص دارد. در بين داوطلبين نام برده شده، بيشترين واريانس (ميزان پراكندگي) راي استاني به ترتيب به آقايان احمدي نژاد، كروبي و معين

اختصاص دارد. راي آقايان هاشمي و قاليباف تقريبا درسطح كشور يكنواخت است اما راي آقايان احمدي نژاد و كروبي داراي پراكندگي بالايي در

سطح كشور است.

شوند. با توجه به اينكه در نوشتار سعي شده جايگاه گروههاي سياسي مورد بررسي قرار گيرد همانطور كه گفته شد با توجه به حضور كانديداهاي

مختلف در دور اول و بالا بودن ميزان رقابت بين آنها، در ادامه بيشتر به نتايج مرحله اول انتخابات پرداخته شده است. براي بررسي دقي قتر آراي

داوطلبان بر اساس مناطق جغرافياي كشور و اندازه شهرستان با اكثريت شهري يا روستايي طبقه بندي شده است(در اين قسمت آراي باطله در

برآوردها لحاظ نشده است).

15 درصد)، احمدي نژاد ( 15 درصد) و / 21 درصد)، معين( 3 / 22 درصد)، هاشمي( 2 / بطور متوسط در 200 شهرستان كوچك آقايان كروبي( 2

14 درصد) به ترتيب رتبه هاي اول تا پنجم / قاليباف( 4

را كسب نموده اند. ملاحظه م يشود آقاي احمدي نژاد

تفاوت قابل توجه در رتبه چهارم قرار گرفته است.

آورده اند. اين نسبت براي آقايان هاشمي و قاليباف

شهرستانهاي كوچك ندارد. ليكن براي آقاي احمدي نژاد آراي ايشان درنقاط شهري به مراتب بيشتر از نقاط روستايي است. ( تقريبا دو برابر)

21 درصد)، احمدي نژاد / 22 درصد)، هاشمي( 5 / كروبي( 7

15/ 16 درصد) و قاليباف( 5 / 16/2 درصد)، معين( 1 )

درصد) به ترتيب رتبه هاي اول تا پنجم را داشته اند. در

6 درصد با نفر اول در رتبه سوم در كنار آقاي معين قرار دارد. همچنين بررسي آرا در نقاط شهري و روستايي نشان م يدهد كه آقايان / فاصله 5

هاشمي، معين و قاليباف در شهرستانهاي با اكثريت روستايي راي بيشتري داشته اند. در مورد آقاي كروبي با درصد كمي وضعيت در نقاط شهري

قابل توجهي بيشتر از نقاط روستايي است.

13/ 13 درصد) و معين( 2 / 15 درصد)، كروبي( 8 / 22 درصد)، قاليباف( 5 / 24 درصد) ، هاشمي( 7 / در شهرستانهاي بزرگ كشور آقايان احمدي نژاد ( 8

درصد) به ترتيب حائز اكثريت آرا شده اند. در مورد

ندارد. ليكن آقاي كروبي بطور قابل توجهي در

حائز آراي بيشتري شده اند.

در اين قسمت وضعيت آراي هر يك از داوطلبان رياست جمهوري به تفكيك استانها مورد بررسي قرار گرفته شده است. همانطور كه گفته شد به

دليل تعدد كانديداها كه هر كدام به نوعي نماينده گروهي در كشور بوده اند، آراء در بين آنها تقسيم شده است. با توجه به در نظر گرفتن متوسط

آرا و اينكه نفرات اول و دوم با حدود 20 درصد آراء به دور دوم راه يافتند، آراء داوطلبان براي بررسي به چهار گروه تقسيم شده است. آراي كمتر

از 10 درصد كه نشان دهنده راي پايين داوطلب است با رنگ قرمز در نقشه كشور مشخص شده، آراي بين 10 تا 20 درصد به عنوان آراي

متوسط با رنگ زرد مشخص شده است. آراي بين 20 تا 30 درصد با رنگ سبزكمرنگ به عنوان راي خوب تلقي مي شود و آراي بيشتر از 30

درصد به عنوان راي بسيار خوب با رنگ سبز پر رنگ در نقشه مشخص شده است.

همانگونه كه در شكل با رنگ زرد مشخص است در 14 استان، بين 10 تا 20

درصد آراء را به خود اختصاص داد هاند. در 15 استان بين 20 تا 30 درصد آرا را

در اختيار داشته اند(رنگ سبز كمرنگ) و تنها در استان كرمان بيشتر از 30 درصد

آرا را اكتساب نموده اند. آقاي هاشمي بجز استان كرمان كه آراي بومي داشته اند،

در استانهاي گيلان و زنجان نيز رتبه اول را كسب نمود هاند. ايشان همچنين

درحدود 70 شهرستان بيشترين آرا را بدست آورد هاند كه چهار شهرستان كرمان،

اهواز، شيراز و تبريز كه مراكز استان هستند در بين اين شهرستانها قرار دارند. در

ضمن ايشان در 4 استان پرجمعيت تهران، خراسان، فارس و خوزستان موفق به

كسب بيشتر از 20 درصد آراي انتخاباتي شد هاند. با توجه به اينكه آقاي هاشمي در دوره دهم انتخابات حضور ندارند شناخت رابطه همبستگي

آراي ايشان با ساير كانديداها در استانها و توزيع آراي ايشان در بين ساير شركت كنندگان از نكات قابل تامل در اين دوره است.

موفق به كسب بيش از 30 درصد آرا شد هاند كه آراي ايشان در قم( 53 درصد) و

43 درصد) قابل توجه است. ايشان در هشت استان كشور كه با رنگ / اصفهان ( 5

قرمز در نقشه مشخص شده است، كمتر از 10 درصد آرا را به دست آورده اند.

مناطق حاشيه اي كشور از راي كمتري برخوردار بوده اند. آقاي احمدي نژاد در 9

استان رتبه اول را به لحاظ اكثريت آرا به دست آورد هاند. همچنين در 55

شهرستان رتبه اول را كسب نموده اند كه تعداد 12 شهرستان از 55 شهرستان

ذكر شده مراكز استان هستند. اين شهرستانها عبارتند از اصفهان، قم، بيرجند،

يزد، سمنان، قزوين، اراك، همدان، شهركرد، زنجان و بوشهر. ايشان در

شهرستان اصفهان حدود 50 درصد آراء شركت كنندگان در انتخابات را كسب نموده اند.

روستايي را جبران نمود.

آقاي كروبي در 11 استان شامل 10 استان منطقه غرب و جنوب غرب كشور و همچنين در استان گلستان، رتبه اول را كسب نموده اند و در پنج

استان غربي كشور بيش از 30 درصد آراء و در استان فارس حدود 30 درصد آراء را به خود اختصاص داد هاند(سبز پر رنگ). بجز استانهاي ذكر

شده ايشان در استان خراسان شمالي در شمال شرق كشور بين 20 تا 30 درصد آراء را كسب نموده اند. آقاي كروبي همچنين در شش استان

كمتر از 10 درصد آرا را كسب نمود هاند. راي بالاي ايشان در مناطق غرب و

ايشان است. البته مي توان تاثير شعارهاي اقتصادي انتخاباتي ايشان را نيز وارد

است.

آقاي كروبي تقريبا در 100 شهرستان رتبه اول را به لحاظ اكثريت آرا ب ه دست

آورده اند كه از اين تعداد بيشتر از 60 شهرستان جزء شهرستانهاي كوچك

هستند. ايشان همچنين در 9 شهرستان خرم آباد، كرمانشاه، كهكيلويه، سنندج،

آراء شده اند. در مجموع ايشان بيشتر در شهرستانهاي كوچك و مناطق با تراكم بيشتر روستايي اكثريت آراء را كسب نموده اند. ايشان نتوانستند در

10 درصد) آراي مطلوبي در مقايسه با / 10 درصد) و كرج( 4 / شهرهاي بزرگ مثل تهران( 5 درصد)، مشهد( 7 درصد)، اصفهان( 6 درصد)، تبريز( 7

ساير رقبا كسب كنند و اين عامل مهمي در عدم موفقيت ايشان براي ورود به مرحله دوم انتخابات قبل بوده است. با اينحال بررسي آراي آقاي

مرحله دوم هستند.

بيشتر از 30 درصد آرا شد هاند. همچنين در استانهاي خراسان شمالي و استان

اردبيل بين 20 تا 30 درصد آراء را به دست آورده اند. ايشان در 9 استان كشور كمتر

از 10 درصد و در 18 استان نيز بين 10 تا 20 درصد آراء را به خود اختصاص

داده اند.

آقاي قاليباف در 5 شهرستان بزرگ شامل دو مركز استان مشهد و اردبيل، حائز

اكثريت آراء شد هاند. نكته قابل توجه در مورد آراي ايشان اين است كه پراكندگي

ايشان پايين است، در ساير استانها تغييرات حول ميانگين آراء است. در صورت

كسب آراي به نسبت خوب و علاوه بر آن كارنامه قابل قبول در شهرداري تهران، يك رقيب قوي براي ساير كانديداها خواهند بود. افزايش

محتمل آراي ايشان در استان تهران و آراي بومي استان خراسان كه در مجموع نزديك به 30 درصد آراي انتخابات را به خود اختصاص م يدهند،

مي تواند نقش تعيين كننده داشته باشد.

آقاي معين در استان سيستان و بلوچستان موفق به كسب آراي 54 درصد از

شركت كنندگان در انتخابات شده اند. همچنين در استانهاي هرمزگان، گلستان و

كردستان نيز بين 20 تا 30 درصد آراء را كسب نموده اند. ايشان در استانهاي

خراسان جنوبي، كرمان، لرستان و خوزستان كمتر از 10 درصد آراء و در ساير

استانها بين 10 تا 20 درصد آراء را كسب نموده اند. چهار استاني كه ايشان بيش

از 20 درصد آراء را در آن كسب كرد هاند، از اكثريت قابل توجهي از هموطنان

اهل تسنن برخوردار هستند. برخلاف ساير كانديداها، ايشان نتوانستند در استان

محل تولد خويش(اصفهان) آراي بومي استان را كسب نمايند و در رتبه پنجم

قرار گرفتند. همچنين با توجه به اينكه ايشان آقاي محمدرضا خاتمي را به

نزديك به 13 درصد آراء را كسب نمودند.

آقاي معين در حدود 40 شهرستان كشور حائز اكثريت آراء شد هاند كه از اين تعداد 25 شهرستان در گروه شهرستانهاي كوچك و تنها يك

شهرستان(زاهدان) در گروه شهرستانهاي بزرگ ( بيش از 200 هزار واجدشرايط راي) قرار مي گيرد. ايشان در ده شهرستان بزرگ كشور حدود

12 درصد آراء را كسب كرده اند. با توجه به شعارها و برنامه هاي آقاي معين و گروههاي سياسي حامي ايشان، برخي از تحليل ها و انتظارات حاكي

از آن بود كه آقاي معين راي بالايي در مناطق شهري خصوصا شهرهاي بزرگ داشته باشند. برخلاف انتظار موجود، ايشان در شهرستانهاي

كوچك و متوسط در مقايسه با شهرهاي بزرگ راي بهتري كسب نمودند. همچنين در مناطق با تراكم بيشتر روستايي در مقايسه با مناطق شهري

راي بيشتري داشته اند.

بيشتر از 30 درصد آرا راكسب نموده و در استانهاي كرمان ، هرمزگان و خراسان

جنوبي بين 10 تا 20 درصد آرا را بدست آورده اند و در ساير استانها كمتر از 10

درصد راي داشت هاند. آقاي لاريجاني در حدود 15 شهرستان موفق به كسب

اكثريت آراء شدند كه اكثريت آنها شهرستانهاي استان مازندران هستند.

اصولگرايان سنتي را به همراه داشتند، برخي ازتحليل ها، حاكي از كسب آراء بيشتر براي ايشان بود كه نتايج انتخابات مطابق پي شبيني ها نشد.

آقاي مهرعليزاده در 3 استان اردبيل ، آذربايجان شرقي وآذربايجان غربي كه

داراي اكثريت هموطنان ترك زبان است، رتبه اول را كسب نموده اند. در ساير

استانها همانطور كه در نقشه مشخص است، راي ايشان كمتر از 10 درصد بوده

است. ايشان در 18 شهرستان حائز اكثريت آراء شدند كه همگي از شهرستانهاي

سه استان فوق هستند. در واقع بجز آراي بومي اين سه استان آقاي مهرعليزاده

در كسب آراي ساير مناطق موفق نبوده اند.

27 ميليون نفر به پاي صندوق هاي راي رفتند كه در مقايسه با مرحله اول ميزان مشاركت به مقدار 5 درصد كاهش / در مرحله دوم انتخابات 8

يافت. آقاي احمدي نژاد موفق به كسب 63 درصد آرا شده و به رياست جمهوري كشور برگزيده شدند. بررسي آراء در مرحله دوم نشان مي دهد كه

طبقه بندي انجام شده ، مشابه آنچه در مرحله اول انتخابات بود، وجود ندارد . در تمام اين گروهها آقاي احمد ي نژاد بطور متوسط آرايي بين 61 تا

68 درصد كسب نموده اند و آراي آقاي هاشمي نيز بين 32 تا 39 درصد متغير بوده است. و اختلاف معناداري بين نتايج در گروههاي مختلف

دسته بندي انجام شده ، مشاهده نمي شود. ملاحظه مي شود كه آقاي احمدي نژاد در مرحله دوم موفق شدند آراي ساير كانديداها را به سمت خود

ديگر راي داده بودند ، اكثريت آنها در مرحله دوم به آقاي احمدي نژاد راي داده اند. به عنوان مثال همانطور كه در قسمت قبل گفته شد آقاي

احمدي نژاد در مناطق با تراكم بالاي روستايي شهرهاي كوچك در مرحله اول حدود 12 درصد و آقاي هاشمي 22 درصد آراء راكسب نموده

بودند. در مرحله دوم اين مقادير به ترتيب برابر 62 و 38 درصد براي آنها بوده است. يعني 50 درصد به آراي آقاي احمدي نژاد در اين گروه اضافه

شده درحالي كه اين افزايش براي آقاي هاشمي تنها 16 درصد است.

در بررسي آراي آقاي هاشمي و احمدي نژاد به تفكيك مناطق جغرافيايي كشور، تفاوت معني داري ملاحظه مي شود. همانطور كه در نقشه كشور

مناطق غرب، جنوب و جنوب شرق كشور داشته اند. به عنوان مثال آقاي احمدي نژاد در پنج استان اصفهان، قم، قزوين، سمنان و چهارمحال و

بختياري بطور متوسط حدود 74 درصد آرائ را كسب نمود ه اند. در نقشه وضعيت ميزان آراي آقايان احمدي نژاد و هاشمي در هر استان مشخص

شده است(با حركت از رنگ سفيد به رنگ سبز درصد آراء افزايش مي يابد).

پس از مشخص شدن نتايج انتخابات در سال 1384 ، بحث و بررسي در مورد دلايل شكست اصلا حطلبان و پيروزي اصولگرايان از جنب ههاي

مختلف مطرح شد. به عنوان مثال برخي از اصلاح طلبان اعتقاد داشتند كه تكثر حضور داوطلبان و متفرق شدن آراء باعث شكست آنان شده است

كاهش اقبال عمومي به آنان بوده است. براي اينكه بتوانيم به برخي سئوالات از اين دست پاسخ دهيم، در اين بخش سعي شده جايگاه راي

اصلاح طلبان و اصولگرايان بر اساس انتخابات دوره نهم برآورد شود. البته با توجه به اختلاف نظرها و تفاو تهايي كه گروههاي سياسي در داخل

اشكالاتي خواهد بود ليكن در اين بررسي جهت ساده كردن مبحث اين دسته بندي انجام شده است. بر اين اساس، آراي كل كشور به اين دو

گروه و گروه سوم شامل ساير يا آراي بيطرف، تقسيم شده است. با اين فرض آراي بيطرف بر اساس خصوصيات فردي، قومي و بومي به

كانديداي خاص تعلق خواهد گرفت. يكي از مهمترين فروضي كه براي تعيين ميزان راي اصلاح طلبان و اصولگرايان در اين برآورد لحاظ شده

است. ميزان راي مردم در مرحله اول انتخابات گذشته به كانديداي منتسب به هر يك از اين دو جناح است. هر چند نتايج انتخابات گذشته نشان

بي تاثير نيست. علاوه بر مطالب مطرح شده توجه به نكاتي ضروري است كه مهمترين آن عبارتند از:

-1 نتايج ارائه شده بر اساس درصد مشاركت حدود 62 درصد در انتخابات گذشته است. طبيعي است كه با تغيير ميزان مشاركت نتيجه

بدست آمده به نفع هر يك از جناحها ممكن است تغيير نمايد.

-2 نتايج حاصل برگرفته شده از نتايج انتخابات گذشته بوده و تعميم آن به يك نتيجه كلي فارغ از اشتباه نخواهد بود، چرا كه تمايل آراي

انتخاباتي مردم درآن دوره متاثر از عملكرد 8 ساله اصلاح طلبان بوده و نتيجه آن با 4 سال قبل از آن يا 4 سال بعد م يتواند به كلي

متفاوت باشد.

-3 همانطور كه گفته شد، نتايج برآورد از محاسبه آراي افراد منتسب به گروه اصلاح طلب يا اصولگرا حاصل م يشود و اين ادعا كه با

فرض شده كه افراد داوطلب حداكثر پتانسيل جناحها در آن زمان براي شركت در انتخابات بوده اند.

-4 بطور مساوي براي كانديداها فرض شده كه 20 درصد آراي آنان بر اساس ويژگيهاي فردي بوده و هيچ ربطي به جناح سياسي آنها

ندارد. اين آراء در گروه آراء بيطرف طبقه بندي شده است.

-5 يكي از مهمترين وجوه انتخابات دوره نهم، تاثير آراي قومي و بومي داوطلبان بوده كه بجز براي آقاي معين در مورد ساير كانديداها

اين تاثير مشهود است. در محاسبه جايگاه گروهها سعي شده ميزان راي بومي از راي داوطلبان مجزا شده است لازم به ذكر است

مي گرفت. غيرممكن است لذا اين آرا در اين برآورد به عنوان راي بيطرف لحاظ شده است. به اين دليل در مناطقي كه درصد آراي

بومي در انتخابات گذشته بالا بوده است، در نتايج تخمين، ميزان آراي بيطرف نيز بالا برآورد شده است.

-6 يكي ديگر از مسائلي كه در مورد انتخابات دوره گذشته مطرح مي شود، تاثير شعارهاي اقتصادي كانديداها بوده، كه شعار 50 هزارتومان

تاثير اين شعارها 20 درصد در راي آقاي كروبي و 10 درصد در راي آقاي احمدي نژاد بوده است.

-7 سعي شده مقدار برآورد براي آراي جناح اصلا حطلب و اصولگرا، يك تخمين محافظه كارانه و سطح پايين باشد.

با توجه به نكات مطرح شده تعداد آراي اصلاح طلبان و اصولگرايان تقريبا مساوي و برابر با 9 ميليون راي در كشور بر اساس نتايج انتخابات

گذشته است. كه با توجه به مشاركت 29 ميليون نفري در انتخابات گذشته سهم هر يك از جناحها، حدود 30 درصد يعني كمتر از ي كسوم آراء

است و 40 درصد هم راي افراد بيطرف است كه گردش اين آرا به سمت هر يك از كانديداهاي جناح اصلاح طلب يا اصولگرا، تعيين كننده نتيجه

انتخابات است. در واقع بدون توجه به چرخش آراي بيطرف حتي ائتلاف همه گروههاي سياسي در يك جناح بر يك كانديدا، براي كسب پيروزي

در انتخابات كافي نيست.

آراء بالاتري در مقايسه با اصلاح طلبان برخوردار هستند. در طرف مقابل اصلاح طلبان در منطه غرب، جنوب، جنوب شرقي و شمال شرقي كشور

داراي آراي بالاتري هستند. در ساير مناطق هر چند ممكن است سهم يك جناح از آراي مردم قدري بيشتر باشد، ليكن اين برتري قابل ملاحظه

نيست.

گروهها حتي اگر بطور كامل بر روي يك كانديدا ائتلاف كنند شرط كافي براي پيروزي نخواهد بود . و يك استراتژي مناسب براي پيروزي در

انتخابات جذب آراي بيطرف از طريق ويژگيهاي شخصيتي، برنامه هاي مطرح شده و تبليغات انتخاباتي براي هر كانديدا است. در واقع شخصيت

خود داوطلب رياست جمهوري از هر جناح تاثير قابل توجهي در جذب آراي بيطرف خواهد داشت . در اين قسمت نتايج بخش هاي قبل در قالب

چند نكته و شاخص كلي به عنوان ويژگي هاي كانديداي رياست جمهوري و استراتژي هاي موثر گروههاي سياسي مطرح مي شود.

-1 با توجه به امكان دو مرحله اي شدن انتخابات پيش رو، گروههاي سياسي بايد بتوانند ارزيابي صحيح از توان كانديداي خود براي كسب

آراي مردم داشته باش ند، زيرا حتي كسب رتبه نخست در مرحله اول انتخابات تضمين كننده پيروزي در مرحله دوم نيست . همچنين

سياسي نقش تعيين كننده خواهد داشت.

-2 مشهور بودن و حضور فرد داوطلب در مناسب بالاي اجرايي كشور از يكسو باعث شناخته تر بودن وكسب آراي بيشتر مي شود. ليكن از

كردن نقاط ضعف در مورد آنها بيشتر است . اين موضوع فقط مختص ايران نبوده و در انتخابات ساير كشورها نيز ملاحظه مي شود كه

معمولا براي جذب آر اي بيطرف تاكيد بر ارائه نقاظ ضعف كانديداي مقابل است ، در واقع تاكيد بر كسب آراي مخالف است . در اين

شود.

-3 آراي قومي و بومي در انتخابات كشور تاثيرگذار است . ليكن با توجه به تنوع اقوام و پراكندگي جمعيت به تنهايي براي پيروزي در

انتخابات كافي نيست. اما در يك انتخابات با تكثر كانديدا مي تواند حضور در مرحله دوم را تضمين كند.

-4 هر چند نقش گروههاي سياسي و احزاب در انتخابات غير قابل انكار است ، ليكن فرد كانديداي رياست جمهوري نقش تعيين كننده را

ايفا مي كند. در واقع مكانيزم از بالا به پايين و تصميم گيري و انتخاب داوطلب رياست جمهوري توسط جناحها بدون تعامل صحيح با

مردم نتيجه بخش نخواهد شد.

-5 نظر به احتمال دومرحله اي شدن انتخابات ، هم اكنون داوطلبان بايد براي مرحله دوم نيز برنامه مشخص داشته باشند كه مهمترين آن

برنامه ريزي براي ائتلاف با گروههاي همسو است . در واقع ائتلاف بر اساس وزني كه هر گروه در انتخابات دارد و گرفتن كرسي در

اداره كشور يك فرآيند دموكراتيك است كه در انتخابات كشورهايي مانند فرانسه و ايتاليا كه تعدد احزاب وجود دارد مشاهده مي شود .

يا در كشور آمريكا، كه اين مسير در انتخابات داخل حزب طي مي شود.

-6 توجه به نقش شهرهاي كوچك و نقاط روستايي و مناطق محروم كشور براي كانديداها حائ ز اهميت است هر چند در مقايسه با

شهرهاي بزرگ نقش كمتري در سرنوشت انتخابات دارند ليكن براي كسب پيروزي تنها تكيه بر مناطق پر جمعيت كافي نيست . در

اين راستا توجه به مطالبات و درخواستهاي اين گروه ضروري است . يكي از نتايج انتخابات گذشته نقش مثبت برنامه ها و شعارها ي

اقتصادي در جذب آراي اين گروه در مجموع دو مرحله است.

-7 برخي از شخصيت ها و افراد ، خود در انتخابات داوطلب نيستند . ليكن حمايت آنها از يك كانديدا با توجه به جايگاه شان نقش تعيين

كننده در كسب آراي گروههاي مختلف اجتماعي و ساكنين برخي از مناطق جغرافيايي دارد . اين افراد شامل شخصيت هاي سياسي،

فرهنگي و ورزشي هستند.

-8 در صورتيكه انتخابات اين دوره همانند دوره قبل با حضور كانديداهاي سرشناس از دو جناح اصلا ح طلب و اصولگرا برگزار شود ،

پيش بيني مي شود كه هفت ميليون راي، كليد حضور در مرحله دوم براي هر يك از كانديداها باشد . در ا ين حالت براي مرحله اول

مشهور بودن، داشتن آراي بومي و داشتن آراي در شهرهاي بزرگ تعيين كننده است.

دو نكته ديگر يكي براي اصولگرايان و ديگري در مورد اصلا حطلبان به نظر حائز اهميت است.

-9 اصولگرايان در مقايسه با اصلاح طلبان از ا نسجام تشكيلاتي بهتري برخوردار هستند . لذا جهت بهره برداري از اين مزيت بايد قبل از

گزينه ر ا از بين آنها انتخاب نمايند . با توجه به اينكه قوه مجريه و مقننه در اختيار نيروهاي اصولگرا ا ست، حضور كانديداهاي متعدد و

نقد عملكرد يكديگر، نقاط ضعف موجود را پررنگ نموده و بصورت يك نيروي منفي عمل خواهدكرد . اتفاقي كه در دوره قبل

انتخابات با تكثر كانديداها به نفع اصولگرايان شد لزوما در اين دوره چنين نخواهد بود.

-10 بررسي روند انتخابات رياست جمهوري در س الهاي گذشته بيانگر اين مطلب است كه همواره در دوره اي كه در آن انتخابات رئيس

جمهور وقت يكي از كانديداها است . ميزان مشاركت در مقايسه با دور قبل به مقدار قابل توجهي كاهش مي يابد. به عنوان مثال در

دوره سوم كه مقام معظم رهبري، آقاي خامنه اي به رياست جمهوري رسيدند، ميزان مشاركت 74 درصد بود كه اين مقدار در دوره

چهارم به 54 درصد تقليل پيدا كرد . در دوره پنجم آقاي هاشمي ، برنده انتخابات رياست جمهوري با ميزان مشاركت 55 درصد شدند

كه در دوره بعد اين مقدار به 50 درصد رسيد . در سال 76 كه آقاي خاتمي رئيس جمهور شدند، بيشترين ميزان مشاركت در انتخابات

نزديك به حدود 80 درصد اتفاق افتاد كه در دوره بعد حتي باحضور 10 كانديدا ميزان مشاركت به 66 درصد كاهش پيدا كرد. بنابراين

اگر دوره دهم انتخابات رياست جمهوري از دوره هاي گذشته تبعيت كند ، انتظار مشاركت مردم در انتخابات بين 50 تا 55 درصد خواهد

بود. از طرف ديگر بررسي انتخابات گذشته نشان مي دهد كه افزايش مشاركت خصوصا در شهرهاي بزرگ به نفع اصلاح طلبان بوده

است. به عنوان مثال در سال 1376 كه اصلاح طلبان برنده انتخابات شدند، ميزان مشاركت به حدود 80 درصد رسيد مشاركت در

استانهاي پرجمعيت و شهرهاي بزرگ مانند تهران، خراسان و فارس بيشتر از 82 درصد بود . اين وضعيت برخلاف رويه انتخابات سال

1384 بوده كه ميزان مشاركت در شهرهاي كوچك و مناطق روستايي بيشتر بوده است . بنابراين اصلاح طلبان بايد به دنبال كانديدايي

باشند كه توان ايجاد افزايش مشاركت، خصوصا در نقاط شهري را داشته باشد.

-11 در انتها ذكر يك نكته در تصميم گيري گروههاي سياسي ضروري به نظر مي رسد استفاده از نتايج نظرسنجي ها است كه به نظر هنوز

از اتمام با قطعيت معين نمود، زيرا درصد آراي كانديداها معمولا تا آخرين روزها نيز بر اساس برنامه هاي تبليغاتي آنها تغيير مي كند .

نظر سنجي هاي علمي است . با استفاده از طبقه بندي هاي مطرح شده مي توان جامعه نمونه آماري را بر اساس سناريوهاي حضور

كانديداهاي متفاوت در انتخابات به گونه اي انتخاب نمود كه تا حد زيادي امكان پيش بيني نتايج كلي مقدور باشد.